Przejdź do informacji o dostępności Przejdź do strony głównej Przeskocz do menu Przeskocz za menu Przeskocz do głównej treści Przejdź do mapy strony

Antysmogowe ABC

1 lipca 2017 roku w Małopolsce zacznie obowiązywać uchwała antysmogowa dla całego regionu. Oznacza to, że do jej przepisów będą musieli dostosować się wszyscy mieszkańcy województwa małopolskiego. Dotyczy to również osób mieszkających w Krakowie – uchwała antysmogowa dla tego miasta zacznie co prawda obowiązywać dopiero od 1 września 2019 roku, ale w tej chwili samorząd województwa pracuje nad tzw. tymczasową uchwałą antysmogową dla Krakowa. Właśnie trwają konsultacje społeczne przepisów, które mają obowiązywać od 1 lipca 2017 roku do momentu wejścia w życie pierwszej uchwały antysmogowej dla Krakowa (czyli 1 września 2019 roku). Co w praktyce oznaczają wprowadzane przepisy? Sprawdź, co się zmieni.

Masz pytania? Napisz do nas na: lub zadzwoń: 12 63 03 100.

Chcesz wiedzieć więcej? Posłuchaj rozmów z ekspertami w Radiu Kraków.

 

Uchwały antysmogowe – sprawdź, co się zmieni

Uchwała antysmogowa dla Małopolski wchodzi w życie 1 lipca 2017 roku. Wtedy zacznie obowiązywać zakaz palenia w piecach mułami, flotami węglowymi i mokrym drewnem (o wilgotności przekraczającej 20%). Również od 1 lipca 2017 roku wszystkie nowoinstalowane i po raz pierwszy uruchamiane piece, kotły i kominki będą musiały spełniać unijne normy ekoprojektu. Zgodnie z nimi kocioł – zwłaszcza podczas pracy na niepełnej mocy – nie może emitować więcej niż 40 mg/m³ pyłów. Ekoprojekt ogranicza również emisję toksycznych tlenków azotu, tlenku węgla i gazowych zanieczyszczeń organicznych.

 

Wejście w życie uchwały antysmogowej dla całej Małopolski nie pociągnie za sobą natychmiastowych konsekwencji dla osób, które obecnie korzystają z kotła, pieca lub kominka na węgiel lub drewno. Na dostosowanie się do jej przepisów mieszkańcy będą mieli czas do końca 2022 roku, a w przypadku korzystania z kotła spełniającego wymagania emisyjne na poziomie co najmniej klasy 3, ten okres został wydłużony do końca 2026 roku. Osoby, które do ogrzewania swoich domów wykorzystują kotły klasy 5 mogą z nich korzystać bezterminowo.

Z wymianą kotła nie warto jednak czekać do ostatniej chwili. Teraz można bowiem skorzystać z dofinansowania z regionalnego programu operacyjnego lub środków WFOŚiGW w Krakowie.

 

Przepisy małopolskiej uchwały antysmogowej będą dotyczyć użytkowników instalacji grzewczych (kotłów, pieców, kominków). Nie obejmą natomiast mieszkańców, którzy obecnie korzystają z ekologicznych źródeł ogrzewania: sieci ciepłowniczych, pieców elektrycznych, na gaz czy olej, a także pomp ciepła. Gdyby chcieli zamienić je na kocioł opalany węglem i drewnem, powinni koniecznie zaopatrzyć się w ten spełniający wymagania ekoprojektu.

Podobnie jak właściciele kominków – od lipca 2017 roku nowe urządzenia będą musiały spełniać wymagania ekoprojektu. Nie oznacza to jednak, że trzeba będzie wymieniać już zamontowane kominki. Żeby spełniały wskazane poziomy sprawności cieplnej (co najmniej 80%) lub normy emisji wystarczy - począwszy od 2023 roku - doposażyć je w specjalne urządzenia, które ją zredukują, tzw. elektrofiltry.

Przepisy uchwały antysmogowej dla Małopolski nie będą dotyczyć obszaru Krakowa, gdzie 1 września 2019 roku wchodzi w życie całkowity zakaz stosowania węgla i drewna w kotłach, piecach i kominkach.Pod koniec lutego Zarząd Województwa Małopolskiego przyjął też tzw. „przejściową” uchwałę antysmogową dla Krakowa. Dokument zakłada wprowadzenie od 1 lipca 2017 r. zakazu używania niskiej jakości węgla do ogrzewania domów i mieszkań. Te regulacje dotyczą terenu gminy miejskiej Kraków i będą obowiązywać do momentu wejścia w życie całkowitego zakazu palenia węglem, czyli do 1 września 2019 r.

 

W obu przypadkach maksymalna emisja pyłu z kotła przy jego pracy pełną mocą nie może być wyższa niż 40 mg/m³. Natomiast kotły zgodne z ekoprojektem gwarantują dotrzymanie tej samej emisji także w trakcie pracy przy niższym obciążeniu kotła. To ważne, gdyż kocioł rzadko pracuje na pełnej mocy, a przy niższym obciążeniu warunki spalania są gorsze co powoduje wyższą emisję pyłu. Wymagania ekoprojektu ograniczają również emisję toksycznych tlenków azotu z kotła. Ważny jest fakt, że wymagania ekoprojektu zostały wprowadzone jednolicie dla całej Unii Europejskiej i od 2020 roku obejmą wszystkie kotły dopuszczone do sprzedaży na obszarze UE.

Natomiast norma PN EN 303-5:2012, która określa wymagania dla kotłów 5 klasy jest normą dobrowolną, którą stosują tylko niektórzy producenci kotłów.

 

 

Zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym i benzo(a)pirenem ma ogromny wpływ na nasze zdrowie i może przyczynić się do:

  • chorób układu oddechowego: astmy, raka płuc, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, częstych infekcji dróg oddechowych,
  • chorób układu krwionośnego: zawału serca, nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca,
  • chorób układu nerwowego: problemów z pamięcią i koncentracją, wyższego poziomu niepokoju, stanów depresyjnych, zmian anatomicznych w mózgu, choroby Alzhaimera, przyspieszonego starzenia układu nerwowego, udaru mózgu,
  • chorób układu rozrodczego: bezpłodności, przedwczesnego porodu, obumarcia płodu.

 

W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 na wymianę starych, nieekologicznych kotłów węglowych zostało przeznaczone 100 mln euro. Te środki można wykorzystać na zakup i instalację spełniających wszelkie normy ekologiczne pieców na węgiel, gaz, biomasę czy odnawialne źródła energii. Do mieszkańców te środki trafią za pośrednictwem ich urzędów gmin i to w ich należy dopytywać o szczegóły.

Szczegóły i zasady ubiegania się o dofinansowanie z RPO: www.malopolska.pl/aktualnosci/fundusze-europejskie/z-pomoca-rpo-malopolskie-gminy-walcza-z-niska-emisja

 

W Krakowie od 1 września 2019 roku wchodzi w życie całkowity zakaz stosowania węgla i drewna w kotłach, piecach i kominkach. Jako dopuszczone do stosowania rodzaje paliw przepisy określają gaz i lekki olej opałowy. Będzie możliwe również wykorzystanie do ogrzewania ciepła sieciowego, energii elektrycznej lub odnawialnych źródeł energii np. pomp ciepła.

Szczegóły dotyczące uchwały antysmogowej dla Krakowa: www.malopolska.pl/aktualnosci/bez-kategorii/krakow-zakaz-dla-wegla-i-drewna-od-2019-roku

Dodatkowo, pod koniec lutego Zarząd Województwa Małopolskiego przyjął też tzw. „przejściową” uchwałę antysmogową dla Krakowa. Ten dokument zakłada wprowadzenie od 1 lipca 2017 r. zakazu używania niskiej jakości węgla do ogrzewania domów i mieszkań. Te regulacje dotyczą terenu gminy miejskiej Kraków i będą obowiązywać do momentu wejścia w życie całkowitego zakazu palenia węglem, czyli do 1 września 2019 r. Obecnie przepisy „uchwały przejściowej” trafiły do konsultacji społecznych, a w kwietniu zajmą się nimi radni województwa. Więcej o „przejściowych” przepisach dla Krakowa: www.malopolska.pl/aktualnosci/srodowisko/tymczasowa-uchwala-antysmogowa-dla-krakowa-trafia-do-konsultacji

 

Muły i floty węglowe powstają w procesie uszlachetniania węgla kamiennego. Polega to na oddzieleniu „wartościowego” węgla od tzw. skały płonnej, czyli odpadu uważanego za nieużyteczny, i innych zanieczyszczeń. To właśnie z tych odpadów, w których drobinki węgla mają wielkość ok. 1-3 mm powstają floty (o nieco większej zawartości węgla) i muły węglowe. Ich spalanie powoduje dużą emisję zanieczyszczeń, zwłaszcza pyłu, gdyż domowe kotły nie są przystosowane do spalania tak drobnych cząstek. Oprócz tego, zarówno muły, jak i floty węglowe mają dużą zawartość wody, co znacznie pogarsza warunki spalania, a tym samym zwiększa emisję zanieczyszczeń do powietrza. 

 

Do sprawdzenia wilgotności drewna stosuje się urządzenia elektroniczne tzw. wilgotnościomierze do drewna. Ceny takich urządzeń rozpoczynają się od około 50 zł. Mieszkańcy, którzy spalają drewno powinni zwrócić przede wszystkim uwagę na okres jego suszenia. Sezonowanie drewna przez okres 2 lat daje możliwość uzyskania parametrów wilgotności drewna, które spełnią wymagania uchwały.

 

W związku z tym, że przyjęte uchwały są aktami prawa miejscowego, to uprawnionymi do kontroli mieszkańców są wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast oraz upoważnieni przez nich pracownicy urzędów gmin lub straży gminnych. Jeżeli stwierdzą oni, że dana osoba nie przestrzega przepisów uchwały antysmogowej, to mogą skierować wniosek do sądu o ukaranie karą grzywny do 5 tys. zł.

Uprawnienia do przeprowadzenia kontroli oraz nakładania mandatów karnych ma również Policja, a w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.

Na podstawie przyjętej uchwały antysmogowej użytkownik kotła, pieca lub kominka powinien okazać kontrolerom dokumenty potwierdzające, że piec, kocioł lub kominek, z którego korzysta spełniają wszystkie wymogi określone w uchwale antysmogowej. Takim dokumentem może być np. instrukcja użytkowania urządzenia (jeśli zawiera wymagane dane) lub wyniki badań emisji z urządzenia. Od 2020 roku wszystkie instrukcje użytkowania urządzeń grzewczych będą musiały obowiązkowo zawierać informacje o wynikach badań emisji zanieczyszczeń.

 

Tak. Przepisy uchwały dotyczą wszystkich instalacji grzewczych, dla których nie jest wymagane pozwolenie na emisję, pozwolenie zintegrowane lub zgłoszenie emisji, a więc o mocy poniżej 1 MW.

 

 

MAŁOPOLANIE PYTAJĄ

Przepisy przejściowej uchwały antysmogowej dla Krakowa wprowadzają zakaz stosowania w piecach paliw niskiej jakości, które uwalniają do atmosfery najwięcej toksycznych związków i pyłów. Oznacza to, że od przyszłej zimy do ogrzewania domu nie będzie można używać:

  1. paliw, w których udział masowy węgla kamiennego lub węgla brunatnego o uziarnieniu 0-5 mm wynosi powyżej 5%. Oznacza to zakaz stosowania miałów, mułów i flotów węglowych,
  2. paliw zawierających węgiel kamienny lub węgiel brunatny spełniających w stanie roboczym co najmniej jeden z następujących parametrów:

    - wartość opałowa poniżej 26 MJ/kg,
    - zawartość popiołu powyżej 10%,
    - zawartość siarki powyżej 0,8%;

    Oznacza to zakaz spalania węgla o niskiej wartości opałowej lub wysokiej zawartości popiołu lub siarki.

  3. paliw zawierających biomasę o wilgotności w stanie roboczym powyżej 20%, czyli w praktyce drewna, które nie było sezonowane co najmniej 2 lata.

 

Wykaz kotłów i ogrzewaczy pomieszczeń spełniających wymogi ekoprojektu dostępny jest na stronie: www.powietrze.malopolska.pl/kotly/

Można też poprosić sprzedawcę lub producenta urządzenia o wyniki badań laboratoryjnych lub certyfikat potwierdzający spełnienie przez produkt wymagań ekoprojektu zgodnie z Rozporządzeniem Komisji UE 2015/1189 (w przypadku kotłów) lub zgodnie z Rozporządzeniem Komisji UE 2015/1185 (w przypadku pieców i kominków).

 

W ramach obowiązujących przepisów prawa klient powinien otrzymać pełną informację produktową o sprzedawanym towarze, jego pochodzeniu, parametrach oraz cenie. Zgodnie z zasadą rzetelności kupieckiej sprzedawca węgla powinien posiadać certyfikat jakościowy określający parametry węgla i na żądanie kupującego okazywać go.

Parametry węgla zakazanego do stosowania w Małopolsce od 1 lipca 2017 roku odnoszą się paliw sprzedawanych jako muły lub floty węglowe.

Państwowa Inspekcja Handlowa sprawuje nadzór nad jakością węgla oferowanego na składach opałowych, w przypadku otrzymania sygnału o nieprawidłowościach może zastosować odpowiednie rozwiązania.

 

Zapisy uchwały antysmogowej nie odnoszą się do odbioru budynków lub uzyskania pozwolenia na budowę, ale do eksploatacji instalacji. Wymagania uchwały antysmogowej w pierwszym okresie będą dotyczyć instalacji, których eksploatacja rozpocznie się od 1 lipca 2017 roku. Oznacza to, że jeżeli pierwsze uruchomienie instalacji w miejscu obecnego użytkowania nastąpi po 1 lipca 2017 roku, powinna ona spełniać wymagania ekoprojektu.

 

W związku z tym, że przyjęte uchwały są aktami prawa miejscowego, to uprawnionymi do kontroli mieszkańców są wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast oraz upoważnieni przez nich pracownicy urzędów gmin lub straży gminnych. Jeżeli stwierdzą oni, że dana osoba nie przestrzega przepisów uchwały antysmogowej, to mogą skierować wniosek do sądu o ukaranie karą grzywny do 5 tys. zł.

Uprawnienia do przeprowadzenia kontroli oraz nakładania mandatów karnych ma również Policja, a w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.

Na podstawie przyjętej uchwały antysmogowej użytkownik kotła, pieca lub kominka powinien okazać kontrolerom dokumenty potwierdzające, że piec, kocioł lub kominek, z którego korzysta spełniają wszystkie wymogi określone w uchwale antysmogowej. Takim dokumentem może być np. instrukcja użytkowania urządzenia (jeśli zawiera wymagane dane) lub wyniki badań emisji z urządzenia. Przy zakupie wkładu kominkowego należy zwrócić się do sprzedawcy lub producenta o przekazanie dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań ekoprojektu wynikających z Rozporządzenia Komisji UE 2015/1185.

 

 

Galeria zdjęć