Przejdź do informacji o dostępności Przejdź do strony głównej Przeskocz do menu Przeskocz za menu Przeskocz do głównej treści Przejdź do mapy strony

Eugeniusz Kwiatkowski

"W miarę zwiększania się odleglości, ludzie i przedmioty maleją z perspektywy. W miarę mijania czasu, postać Kwiatkowskiego z perspektywy historycznej będzie rosła i wysunie się na czoło okresu zamkniętego datami 1918-1939"

Jan Nowak-Jeziorański
"W poszukiwaniu nadziei", Warszawa 1993 r

Eugeniusz Kwiatkowski to niekonwencjonalna postać w historii Polski XX wieku. Posiadał szerokie zainteresowania intelektualne. Interesował się nowoczesną techniką przemysłową, chemią, historią, zajmowała go polityka morska oraz nauki ekonomiczne. Wybitny ekonomista, Minister Przemysłu i Handlu, Minister Skarbu, Wicepremier, Kierownik Delegatury Rządu do Spraw Wybrzeża.

Urodził się 30 grudnia 1888 roku w Krakowie.Jego ojciec Jan był inż. kolejowym, matka Wincenta pochodziła ze znanej krakowskiej rodziny mieszczańskiej Moszczeńskich. Dzieciństwo spędził w Czernichowicach pod Zbarażem, który z ruinami starego zamku i klasztorem Bernardynów sprzyjał patriotycznemu wychowaniu przyszłego działacza politycznego. W latach 1907 - 1012 studiował chemię na Politechnice Lwowskiej i na Uniwersytecie w Monachium. Jako student należał do niepodległościowych organizacji "Zet" i "Zarzewie". W czasie I wojny światowej służył w Legionach i walczył o niepodległość w konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej. W okresie wojny polsko-bolszewickiej pracował w Głównym Urzędzie Zaopatrzenia Armii przy Ministerstwie Spraw Wojskowych. Od 1918 do 1920 r. był chorążym w sekcji chemicznej w Wojsku Polskim. Nie wiązał jednak swej przyszłości z armią i w 1921 r. wystąpił z wojska w stopniu porucznika. Po opuszczeniu czynnej służby wojskowej Kwiatkowski stał się jednym z pionierów odbudowy i rozbudowy przemysłu chemicznego w Polsce.W 1921 r. został wykładowcą na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, a w dwa lata później objął dyrekcję techniczną Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie. Karierę ministerialną rozpoczął po zamachu majowym w 1926 roku, kiedy to kierując resortem przemysłu i handlu w rządzie Kazimierza Bartla, przyczynił się do przyspieszenia budowy portu i miasta Gdyni, zapoczątkował rozwój towarzystw żeglugowych oraz sprawował pieczę nad budową najnowocześniejszej w owym czasie Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Mościcach pod Tarnowem.Łączył w sobie cechy działacza gospodarczego i męża stanu, wyróżniał się erudycją i bogatą osobowością. W latach 1928-30 był posłem na sejm z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR). W bezpośredniej walce politycznej BBWR z partiami opozycyjnymi Kwiatkowski jednak nie brał w zasadzie udziału. Obcy był mu fanatyzm, nienawiść do działaczy ruchu ludowego, narodowego czy socjalistycznego. W swych poglądach najbliższy był umiarkowanej, centrowej opozycji. Był głównym twórcą Powszechnej Wystawy Krajowej zorganizowanej w 1926 roku w Poznaniu dla uczczenia 10 rocznicy odzyskania niepodległości.Śmiałe, antykonformistyczne poglądy, tendencje liberalne manifestowane wobec opozycji antysanacyjnej spowodowały nieobecność Kwiatkowskiego w rządzie w latach1930-1935. W tym czasie był naczelnym dyrektorem fabryki w Mościcach. Kolejny raz powołany na rządowe stanowiska pełnił w latach 1935 - 1939 funkcje ministra skarbu i wicepremiera w gabinetach Mariana Zyndrama - Kościałowskiego (1935 - 1936) i Felicjana Sławoja - Składkowskiego (1936 - 1939) kierując całokształtem życia gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Patronował Centralnemu Okręgowi Przemysłowemu, będąc autorem jego planu, a następnie koordynatorem jego budowy. Powstały wtedy: huta stali w Pławnie (wkrótce przemianowana na Stalową Wolę), fabryka celulozy w Niedomicach, fabryka gum jezdnych w Dębicy, elektrownia z zaporą na Dunajcu w Rożnowie, zakłady przemysłu lotniczego w Rzeszowie i Mielcu.

W obliczu klęski wrześniowej wraz z rządem opuścił Polskę 18 września 1939, został internowany do Rumunii. W 1945 r. zdecydował się na powrót do kraju i objęcie stanowiska kierownika Delegatury Rządu do Spraw Wybrzeża. Pracował w Gdańsku, Elblągu, Szczecinie, był również przewodniczącym Komisji Planu Rozbudowy Trójmiasta. Po rozwiązaniu w styczniu 1948 r. Delegatury do Spraw Wybrzeża stopniowo był odsuwany od działalności państwowej, bowiem szybko się okazało, że jego plany gospodarcze nie zgadzają się z linią polityczną nowego rządu. Przeniósł się wówczas do Krakowa i poświęcił pracy naukowej: wykładał historię gospodarczą świata w Wyższej Szkole Handlu Morskiego w Gdyni i w Uniwersytecie Jagiellońskim. Był członkiem licznych towarzystw naukowych, współpracował z czasopismami fachowymi. W 1972 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski z Gwiazdą oraz otrzymał Złotą odznakę "Zasłużony Pracownik Morza". W 1973 r. jeszcze raz sięgnięto do jego olbrzymiej wiedzy dotyczącej gospodarki morskiej, poproszono go o konsultację planu budowy Portu Północnego.

"W uznaniu nieprzemijających zasług dla rozwoju polskiej gospodarki morskiej, floty handlowej oraz portu i miasta Gdyni, budowniczemu Centralnego Okręgu Przemysłowego, wybitnemu przedstawicielowi polskiej myśli gospodarczej" w 1974 r. został nadany tytuł doktora honoris causa nauk ekonomicznych Uniwersytetu Gdańskiego.

Eugeniusz Kwiatkowski to autor wielu prac, m.in. "Dysproporcje. Rzecz o Polsce przeszłej i obecnej", "Zarys dziejów gospodarczych świata", "Polska i jej morze", "Nowoczesna chemia przemysłowa", "The economic progress of Poland", "Les problemes economiques contemporains", "Polnische Handelsvertrage", "Polska na morzu", "Polska gospodarcza", "Postęp gospodarczy Polski".

Zmarł w Krakowie 22 sierpnia 1974 r. w wieku 86 lat. Na miejsce wiecznego spoczynku na Cmentarzu Rakowickim odprowadził go ówczesny kardynał Karol Wojtyła.
Imię tego wybitnego ekonomisty i męża stanu nosi w Krakowie Zespół Szkół Ekonomicznych nr 3, a także ulica na os. Zarzecze w Bronowicach Nowych. Akademia Ekonomiczna przyznaje co roku nagrodę im. Eugeniusza Kwiatkowskiego za publikacje ekonomiczne.

13 czerwca 1997 roku został odznaczony pośmiertnie Orderem Orła Białego przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego w uznaniu znamienitych zasług.

Źródło: Marian Marek Drozdowski, "Eugeniusz Kwiatkowski. Człowiek i dzieło.", Kraków, 1989.