Przejdź do informacji o dostępności Przejdź do strony głównej Przeskocz do menu Przeskocz za menu Przeskocz do głównej treści Przejdź do mapy strony

Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec

Dwór w Droginifot. Archiwum UMWMDwór w Drogini

HISTORIA:

Budowę  skansenu rozpoczęto w 1968 roku, u podnóża średniowiecznego Zamku Lipowiec, zachowanego w stanie stałej ruiny, w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu buczyny karpackiej. Z dniem 7 kwietnia 1970 roku, park etnograficzny znajdujący się na terenie dzisiejszej wsi Wygiełzów wraz z Zamkiem Lipowiec został powołany jako oddział przy Muzeum w Chrzanowie pod pierwszą nazwą „Ruiny Zamku Laipowiec- Park Etnograficzny”. W tym okresie prowadzono intensywne prace nad pozyskaniem i przenoszeniem na teren skansenu nowych obiektów odpowiadających przyjętym założeniom.

15 października 1973 roku nastąpiło oficjalne otwarcie skansenu do zwiedzania jako oddziału Muzeum w Chrzanowie. Były w nim wówczas trzy obiekty: dom podmiejski z Chrzanowa z 1804 roku, spichlerz  z Kościelca z 1798 roku, oraz studnia z Aleksandrowic z drugiej połowy XIX wieku.

Jako samodzielna instytucja kultury, Muzeum - Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec zostało utworzone 1 stycznia 2007 roku, poprzez wydzielenie ze struktur Muzeum w Chrzanowie.

Muzeum - Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowiefot. Archiwum UMWM

MISJA:

Muzeum jest skansenem regionalnym, obrazującym kulturę ludową Krakowiaków Zachodnich. Swoją misję - ochronę dziedzictwa wsi o charakterze materialnym i niematerialnym, realizuje poprzez: systematyczne gromadzenie zbiorów, konserwowanie, opracowanie i udostępnianie zbiorów z dziedziny etnografii, rzemiosła artystycznego, sztuki, architektury, budownictwa ludowego i dworskiego, a także działalność edukacyjną i kulturalną w zakresie wymienionych dyscyplin.

Muzeum - Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowiefot. Archiwum UMWM

DZIAŁALNOŚĆ:

Skansen zajmuje ponad 5 hektarów powierzchni o zróżnicowanej rzeźbie terenu, na którym zgromadzono 27 obiektów budownictwa drewnianego oraz liczne przykłady małej architektury. Wśród malowniczego terenu znajdują się: dwór, zagrody chłopskie z sadami i przydomowymi ogródkami, obiekty związane z wiejską produkcją rzemieślniczą, kościół z dzwonnicą, zespół małomiasteczkowy i inne przykłady architektury wsi nadwiślańskiej.

Poza codziennym udostępnianiem skansenu, w zabytkowych wnętrzach prowadzone są zajęcia warsztatowe, odbywają się koncerty muzyki kameralnej, a w plenerach imprezy folklorystyczne.

Muzeum - Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowiefot. Archiwum UMWM

ZBIORY I EKSPONATY:

Zespół małomiasteczkowy znajduje się tuż przy wejściu na teren skansenu, gdzie rozpoczyna się zwiedzanie. Kryte gontem obiekty charakterystyczne dla zabudowy małego miasteczka, zgrupowane są wokół czworobocznego rynku z publiczną studnią pośrodku. Do tej części parku należą: dom podcieniowy z Alwerni (1825 r.), w którym aktualnie znajduje się sklep z pamiątkami, dom z Chrzanowa (1804 r.) z warsztatem garncarskim, spichlerz dworski z Kościelca (1789 r.) – służący jako miejsce wystaw czasowych oraz karczma z Minogi (XIX w.) z regionalną kuchnią.

Sektor wiejski obrazuje zróżnicowany program ekspozycji pod względem chronologicznym, majątkowym i zawodowym. Usytuowane są tu zagrody jedno - oraz wielobudynkowe, a także przykłady wiejskiego budownictwa przemysłowego. Są to m.in. takie obiekty jak modrzewiowa chałupa sołtysia z Przegini Duchownej (1862 r.), pozyskana wraz z oryginalnym wyposażeniem wnętrza, chałupa bogatego chłopa z Przeciszowa (1843 r.) z klasą szkolną oraz warsztatem wikliniarskim, tworzącą zagrodę zamożnego chłopa wraz z ośmioboczną stodołą i chlewkiem, malowana w niebieskie pasy chałupa z Podolsza (1862 r.), spichlerz folwarczny z Bobrka ( 1779 r.) przeznaczony na wystawy czasowe i do zajęć edukacyjnych.

W dalszej części skansenu znajduje się odmienna w typie zagroda okołowa ze Staniątek (1855 r.) zbudowana w formie czworoboku gdzie pod jednym dachem znajdują się dom mieszkalny, wozówka, chlewiki i stajnie. Uzupełnieniem obrazu nadwiślańskiej wsi są przykłady budownictwa przemysłowego: olejarnia z Dąbrowy Szlacheckiej, kuźnia z Liszek oraz młyn wodny z Sadka, a także zrekonstruowana remiza strażacka ze Złotnik.

Nad zabudową wiejską góruje charakterystyczna bryła kościoła z Ryczowa z 1623 r. Jest to najstarszy obiekt na terenie skansenu, pozyskany wraz z oryginalnym wyposażeniem. Wnętrze kościoła p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego zdobi polichromia z 1930 r. wykonana według projektu Jerzego Fedkowicza ucznia Józefa Mehoffera. Obok kościoła usytuowano dzwonnice z Nowej Góry (1778 r.) Kompleks sakralno - plebański dopełniają chałupa z Benczyna (1875 r.) zaadoptowana na plebanię, spichlerz z Tenczynka (1726 r.) oraz ośmioboczna stodoła z Regulic (II poł. XIX w.).

Najokazalszym obiektem Skansenu jest Dwór z Drogini z 1730 r. Wnętrze dworu zostało zaadaptowane na potrzeby działalności muzealnej i administracyjnej. Część muzealną zaaranżowano na „Mieszkanie zamożnej rodziny szlacheckiej” pokazane na przestrzeni wieku - od I poł. XIX wieku do 1945 roku. Program ekspozycji obejmuje pięć sal: salon, pokój pani, pokój rezydentki, sypialnię i gabinet pana.

Zamek Lipowiecfot. Archiwum UMWMZamek Lipowiec

WYDARZENIA I PROJEKTY:

Przegląd Zespołów Obrzędowych „Po krakowsku” - coroczny, organizowany w maju konkursowy przegląd twórczości zespołów obrzędowych, śpiewaczych i Kół Gospodyń Wiejskich z terenów zamieszkiwanych przez Krakowiaków Zachodnich. Przegląd prezentuje tradycję ludowego śpiewu i muzyki z zachowaniem gwary i tradycyjnego stroju.  Celem przeglądu jest pielęgnowanie i promowanie kultury ludowej Krakowiaków Zachodnich. Prezentacjom scenicznym towarzyszy kiermasz tradycyjnego rękodzieła, warsztaty edukacyjne.

Odpust „ Pod czerwoną jarzębiną” – doroczny odpust, kończący we wrześniu cykl imprez plenerowych. Na odpuście lokalni twórcy eksponują swoje wyroby rzemieślnicze i kulinarne. W tym dniu odbywają się pokazy tradycyjnych zajęć wiejskich i rzemiosł, warsztaty edukacyjno – kulturowe, wspólna zabawa i tańce przy wtórze koncertów muzyki ludowej i folkowej.                                                                                        

Forum Regionalne „ Między Małopolską a Górnym Śląskiem”-  organizowane w listopadzie spotkania muzealników, etnografów, regionalistów i wszystkich zainteresowanych zachowaniem i pielęgnowaniem tożsamości lokalnej. Celem spotkań odbywających się w bibliotece w Chrzanowie i w muzeum w Wygiełzowie, jest popularyzacja wiedzy dotyczącej historii i kultury Małopolski i Górnego Śląska.   

Konkurs Potraw Regionalnych ,,Przy Chłopskim Stole" - jest wydarzeniem mającym na celu ochronę kulinarnego dziedzictwa regionu, identyfikacji lokalnych produktów oraz zachowania unikatowego nazewnictwa gwarowego. W ramach imprezy folklorystycznej „Przy chłopskim stole” organizowany jest konkurs połączony z degustacją tradycyjnych potraw z regionu krakowskiego.

Muzeum - Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowiefot. Archiwum UMWMKościół z Ryczowa                                        

KONTAKT:

Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec Wygiełzów
ul. Podzamcze 1, 32-551 Babice
tel. 32 622- 87- 49

Tel. 32- 622-87-49
E-mail:

Kasa/informacja:
Tel. 32 - 613 - 40 – 62

Zamawianie lekcji:
Tel. 32- 622-87-49

STRONY INTERNETOWE: 

www.mnpe.pl

Facebook - fb/oswiatowy

Logotyp skansenu