Zamkowe „dorotki”

Imię Dorota wywodzi się od słów greckich doron (dar) i theos (bóg), co tłumaczyć można jako dar boży. Kobiety o tym imieniu miały za swoją patronkę św. Dorotę, która w czasach rzymskich poniosła śmierć męczeńską w obronie chrześcijaństwa. W dawnej polszczyźnie imię Dorota, a zdrobniale Dorotka, Dorcia, a niekiedy i pani Daradzka, miewało jednakże odmienne znaczenie. Odnoszono je do panien o lekkich obyczajach, które za swe występki odbywały karę lochu. Stąd też zamkowe wieże, kryjące takie miejsca, nazywano „dorotkami”.

 


Zamek w Pieskowej Skale

Także małopolskie zamki miały swoje „dorotki” owiane legendami. W baszcie zamku Tęczyn (Rudno), nieopodal Krakowa, śmierć poniosła ponoć Dorota Tenczyńska, uwięziona przez rodzinę za swe występne i nieobyczajne praktyki. XIV-wieczna baszta stoi do dziś, widoczna w murach zamku od strony północnej (na zdjęciu).
W „dorotce” na zamku w Pieskowej Skale, możny i stary kasztelan Szafraniec miał więzić piękną żonę Dorotę z rodu Toporczyków. Według jednej z legend kobieta, wbrew swej woli za mąż wydana, nie przestała kochać młodego, lecz biednego rycerza. Ten, w przebraniu lutnisty, pod pretekstem koncertu został wpuszczony do jej komnat. Kasztelan wrócił niespodziewanie z polowania i przyłapał nieostrożnych kochanków w alkowie. Rycerza polecił rozciągnąć końmi, a niewierną żonę wtrącił do głodowego lochu. Przeżyła dzięki pomocy wiernego psa, który przez szczelinę w murze dzielił się z nią jedzeniem. Po śmierci kasztelana Dorota wyszła na wolność, a na cześć psiego przyjaciela miała nazwać zamek Pieskową Skałą. Naukowe tłumaczenie nazwy zamku jest inne, bo wywodzone od Piotra, czyli Pieszki (Pieszkowa Skała, później Pieskowa Skała). Choć baszta runęła w 1853 roku, zjawa owej Doroty nieraz widywana jest w zamkowych korytarzach.

Marek Grabski, Muzeum Etnograficzne w Krakowie

 

123456789
 
 

"Zachwyty nad Małopolską" to wspólny projekt Gazety Wyborczej, Muzeum Etnograficznego w Krakowie i Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

 
Przeskocz do głównej zawartości

Zachwyty nad Małopolską