Wincenty Witos

Warszawa lata 20-te, budynek sejmowy. Szerokie korytarze są opustoszałe. Akurat jest przerwa w obradach, a więc posłowie okupują sejmowy bufet i przy wykwintnym jadle, zakrapianym wysokogatunkowym winem, omawiają ostatnie głosowanie. Czy wszyscy? Nie wszyscy. W pustym korytarzu osamotniony siedzi jeden z nich. Wysoki, barczysty o prostej ale szlachetnej twarzy okolonej sumiastym wąsem. Biała koszula bez kołnierza i bez muszki ani krawata, spodnie wpuszczone do wysokich skórzanych butów. Na kolanach lniana serweta, na niej ćwiartka żytniego chleba i połeć wędzonej słoniny. W prawej ręce zakrzywiony, groźnie wyglądający kozik. Przy lewej nodze, na podłodze szklana flaszka po wódce, napełniona białym żurem. Choć odosobniony od innych i demonstracyjnie podkreślający swą prostotę, a nawet ubóstwo, mężczyzna emanuje dumą i powagą. Wygląda to nawet trochę dziwnie. Posłowie z rodów hrabiowskich i z tytułami profesorskimi wracający z bufetu, przechodząc obok niego pierwsi, z wyraźnym szacunkiem nisko kłaniają się przed synem chłopskim z Wierzchosławic.

Wincenty Witos urodził się w 1874 r. jako syn ziemi tarnowskiej. Dorastał w rodzinie chłopskiej, pracując od dziecka na roli. W młodości spotkał się z rozwijającym się w Galicji ruchem ludowym stając się z czasem jego czołowym działaczem i niekwestionowanym przywódcą. Jego kariera polityczna związana była z dziejami Polskiego Stronnictwa Ludowego, a konkretnie jego najsilniejszego odłamu - PSL "Piast". Już w 1908 r. został posłem na Sejm Krajowy Galicyjski, a od 1911 r. posłem na do sejmu austriackiego. Po odrodzeniu państwa polskiego został posłem do sejmu Rzeczpospolitej Polskiej (od 1919 r.) i zasiadał w nim nieprzerwanie aż do roku 1930. W tym czasie trzykrotnie pełnił funkcję premiera, Najpierw w tragicznym okresie wojny Polsko - Radzieckiej (1920-21), potem w 1923 r. , aż wreszcie w 1926 r. Po przewrocie majowym stał się jednym z czołowych opozycjonistów wobec polityki Józefa Piłsudskiego i przywódcą tzw. centrolewu, skupiającego siły polityczne opozycji. W 1931 r. skazany w czasie tzw. Procesu Brzeskiego, od 1933 r. przebywał na emigracji, choć formalnie pełnił funkcję prezesa Stronnictwa Ludowego. Do Polski powrócił w 1939 r. W czasie II wojny światowej dwukrotnie aresztowany szczęśliwie uniknął śmierci i obozu koncentracyjnego. Zmarł w Krakowie w 1945 r.

W czasie swego niezwykle aktywnego życia, poza okresami gdy dzierżył funkcję premiera, na stałe mieszkał w Wierzchosławicach i gospodarzył na swojej roli. Wzywany przez Ojczyznę, niczym legendarny Cyncynatus, rolnik i wódz rzymski z V w. p.n.e., zostawiał swe prywatne życie aby służyć sprawie narodowej. W jego rodzinnym domu znajduje się obecnie Muzeum Biograficzne Wincentego Witosa (Wierzchosławice 698, oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie)

 
 

 
Przeskocz do głównej zawartości

Słynni Małopolanie