Józef Bem

Gdyby zapytać, który z Małopolan jest najbardziej znany i szanowany na Węgrzech, odpowiedź mogłaby być tylko jedna: wujaszek Józef Bem.

Polski i węgierski bohater narodowy urodził się w mieście Tarnowie, dokładnie w roku insurekcji kościuszkowskiej (1794 r.). Czy rok ten, nad którym panowanie objął waleczny Mars, mógł otoczyć małe niemowlę aurą wojenną już w kołysce? Trudno orzec. Prawdą jest natomiast, że młodziutki tarnowianin to jeden z wybitniejszych wodzów w polskiej historii. W młodości ukończył szkoły wojskowe, odwiedzając jako kadet Kraków. Ten drobny epizod przyniósł miastu wymierną korzyść. Józef Bem sporządził bowiem rysunki dokumentujące wygląd dawnego pałacu królewskiego na Łobzowie, które należą do rzadkości i są dzisiaj niezwykle cenną dokumentacją tego nie istniejącego już zabytku. W czasie Powstania Listopadowego, już jako młody oficer, odznaczył się w bitwie pod Ostrołęką. Brawurowe szarże konnej artylerii, formacji którą dowodził, uratowały armię polską przed zupełną klęską. To właśnie wtedy Bem objawił swoje niepospolite talenty taktyczne, okazując się być znakomitym teoretykiem i praktykiem dowodzenia formacjami artyleryjskimi. Oceniając dzisiaj z perspektywy czasu powody dla których Polacy przegrali wojnę polsko - rosyjska z l. 1830 - 31, wskazuje się m. in. niedostateczne wykorzystanie oficerów młodszej generacji (J. Bem, I. Prądzyński), zdolnych, wolnych o urazów przegranej kampanii napoleońskiej przeciw Rosji z 1812 r. Niewątpliwie nowatorskie pomysły J. Bema, jak np. wprowadzenie do armii polskiej artylerii rakietowej, mogły w dłuższej perspektywie czasu przynieść wymierne korzyści. Po powstaniu listopadowym, jak wielu innych oficerów, wyjechał do Paryża, gdzie podjął współpracę z ks. Adamem Jerzym Czartoryskim. Był także członkiem Związku Jedności Narodowej.

Największą sławę przyniosły mu wydarzenia Wiosny Ludów. W marcu 1848 r. dowodził obroną rewolucji w Wiedniu, która zakończyła się odsunięciem od władzy kanclerza Metternicha. Niezwłocznie potem wsparł swoją wiedzą i umiejętnościami powstańców węgierskich. Najpierw dowodził armią powstańczą w Siedmiogrodzie, gdzie odniósł liczne zwycięstwa nad znacznie liczniejszą armią cesarską, a pod koniec powstania, w 1849 r. został naczelnym wodzem rewolucyjnej armii.

Po nieuchronnej klęsce powstania, które uległo potędze armii austriackiej i rosyjskiej, Józef Bem kolejny raz został zmuszony do emigracji, tym razem do Turcji. Tutaj służył w armii tureckiej jako Murat Pasza. Zmarł w 1850 r. w Syrii.

 
 

 
Przeskocz do głównej zawartości

Słynni Małopolanie