Co to jest:

Pył PM2,5 składa się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu i będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. Pył zawieszony może zawierać substancje toksyczne takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (m. in. benzo(a)piren), metale ciężkie oraz dioksyny i furany. Pył PM2,5 zawiera cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra, któremogą docierać do górnych dróg oddechowych, płuc oraz przenikać do krwi.
Docelowa wartość średnioroczna stężenia pyłu PM2,5 wynosi 25 µg/m³.

Wpływ na zdrowie:

Pyły o średnicy poniżej 2,5 mikrometra (tzw. pyły drobne) absorbowane są w górnych i dolnych drogach oddechowych i mogą również przenikać do krwi. Podobnie jak pyły z grupy PM10 mogą powodować kaszel, trudności z oddychaniem i zadyszkę, szczególnie w czasie wysiłku fizycznego. Przyczyniają się do zwiększenia zagrożenia schorzeniami alergicznymi i infekcjami układu oddechowego, kataru siennego i zapalenia alergicznego spojówek. Dłuższe narażenie może spotęgować podatność na infekcje układu oddechowego lub nawet zwiększać ryzyko zachorowania na choroby nowotworowe, szczególnie płuc. Stwierdzono ujemny wpływ na zdrowie rozwijającego się płodu (niski ciężar urodzeniowy, wady wrodzone, powikłania przebiegu ciąży). Ponieważ pyły o średnicy ziaren 2,5 mikrometra penetrują głębiej do układu oddechowego i zwykle zawierają w swoim składzie związki genotoksyczne (np. węglowodory aromatyczne), skutki tej ekspozycji są groźniejsze niż pyłów PM10. Ostatnio prowadzone badania w Krakowie przez zespół Katedry Epidemiologii i Medycyny Zapobiegawczej CM UJ dowodzą, że narażenie na pyły drobne i węglowodory aromatyczne w okresie płodowym opóźnia rozwój psychomotoryczny dzieci w wieku późniejszym, a także determinuje prawidłowy rozwój układu oddechowego i ogólnej odporności ustroju.

Co powoduje zanieczyszczenie powietrza:

Największa emisja pyłów powodowana jest w wyniku spalania węgla w starych i często źle wyregulowanych kotłach oraz piecach domowych. Duże znaczenie ma również spalanie odpadów w tych kotłach, które choć jest nielegalne i powoduje poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi, jest praktykowane przez niektórych mieszkańców. Znacząca emisję pyłu powodowana jest również przez komunikację - zarówno w wyniku spalania paliw w silnikach, jak również jako emisja wtórna z unoszenia pyłów z brudnych i będących w złym stanie dróg. W kotłach domowych największy wpływ na wielkość emisji pyłu ma sposób podawania paliwa - w przypadku kotłów zasilanych automatycznie (retortowych) emisja pyłu jest znacznie mniejsza niż w przypadku zasilania ręcznego. Istotna jest również jakość spalanego węgla. Emisja pyłów powodowana jest również przez przemysł, szczególnie energetyczny, chemiczny, wydobywczy i metalurgiczny, ale ze względu na wysokość emitorów oraz obowiązujące przepisy prawne regulujące dopuszczalne wartości emisji, źródła te mają zwykle dużo mniejszy wpływ na jakość powietrza.

Co możesz zrobić:

• nie spalaj odpadów i reaguj na tego typu zachowania Twoich sąsiadów,
• przejdź na ogrzewanie z sieci miejskiej lub gazowe, albo przynajmniej wymień swój piec węglowy na bardziej nowoczesny np. retortowy,
• używaj paliwa węglowego dobrej i sprawdzonej jakości,
• ograniczaj zużycie ciepła - ociepl swój dom, zużywaj mniej paliw i płać mniejsze rachunki,
• korzystaj z komunikacji zbiorowej lub roweru - nie wszędzie musisz dojechać samochodem,
• jeśli w Twojej gminie zorganizowana jest selektywna zbiórka odpadów zielonych - przekazuj pozostałości roślinne do odzysku - nie spalaj ich w ogrodzie.

Zobacz także: Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego

Porównaj jakość powietrza w innych miastach Europy - dostępna jest także aplikacja dla iPhone i systemu Android